دانشمندان از مدارا و ملاطفت به اين دليل كه در بيشتر حالات و كارها ستوده و مفيد است و گاه بندرت آدمى نياز به خشونت دارد . انسان كامل كسى است كه جاى ملاطفت و ملايمت را از جاى خشونت تشخيص دهد و هر كدام را در جاى خود به كار ببرد و اگر در تشخيص موارد آن دو عاجز شد و در رويدادى كار بر او مشكل آمد به ملاطفت متمايل شود كه پيروزى و موفقيت در نرمى و ملاطفت است . گفتارى در نكوهش حسد ، و در حقيقت و عوامل حسد و درمان آن و نهايت چيزى كه در بر طرف ساختن آن لازم است شرح نكوهش حسد ( 1 ) بدان كه حسد از نتايج كينه است ، و كينه از نتايج خشم ؛ بنابراين حسد شاخه‌اى فرعى از شاخه‌هاى خشم ، و غضب ريشهء اصلى از ريشه‌هاى حسد است . پس شاخه‌هاى بىشمارى از اخلاق نكوهيده از حسد جدا مىشود و تنها در نكوهش حسد روايات بسيارى وارد شده است . پيامبر ( ص ) فرمود : « حسد حسنات را مىخورد چنان كه آتش هيزم خشك را . » « 138 » پيامبر ( ص ) در نهى از حسد و عوامل و نتايج آن فرمود : « به يكديگر حسد نورزيد و با يكديگر قطع رابطه نكنيد و پشت به يكديگر نكنيد و با هم دشمنى نورزيد ، اى بندگان خدا با هم برادر باشيد . » « 139 » روايت شده كه پيامبر ( ص ) در مورد مردى از انصار شهادت داد كه وى اهل بهشت است و چون از حال او جستجو كردند ، عمل فوق العاده‌اى از او نديدند جز اين كه هر گاه به رختخواب خود مىرفت خدا را ياد مىكرد و بر

--> ( 138 ) اين حديث را ابن ماجه به شمارهء 4210 در حديثى از انس روايت كرده است . ( 139 ) اين حديث را بخارى و مسلم روايت كرده‌اند و پيش از اين چند بار نقل شد .